Bir Askeri Deha: Erich von Manstein

 

2. Dünya Savaşı sırasında Hitler’in emrindeki generallerin en iyisi şüphesiz Erich von Manstein’dır. Geniş çaplı mekanize birlik operasyonları konusunda bir uzman olduğu kabul görmekle birlikte, Alman askeri liderleri arasında şartların gerektirdiği yeteneğe ve dehaya sahip tek kişidir.

Özellikle Dnieper Nehri’ndeki savunma hattına çekilirken yaptığı destansı mücadele olmak üzere, savaş boyunca Kızıl Ordu’ya karşı defalarca üstün gelmesini bilmiştir. Kabul gören askeri yetenekleri dışında, en tehlikeli dönemlerde bile Hitler’e karşı çıkabilecek ve hatasını yüzüne vuracak kadar ahlaki değerlere ve cesarete sahip bir askerdir.

Bu özelliğe sahip olan ve Hitler’e karşı çıkma cesaretini gösteren diğer generaller sadece Heinz Guderian ve Walther Model’den ibarettir. Bu özellik, Ocak 1944’ten itibaren oldukça riskli hale gelmiştir zira Hitler, kendisine muhalefet eden en iyi generallerini bile kovmuştur. Bunlar arasında von Rundstedt(sonradan Batı Cephesi’nde görevlendirilmiştir), von Bock ve von Leeb de bulunmaktadır. Gerçekten de von Manstein bu nadir türün bir örneğidir. Schlieffen, von Moltke ve Ludendorff ayarında gerçek bir Prusya subayıdır.

24 Nisan 1887 yılında Berlin’de Erich von Lewinski adıyla dünyaya gelmiştir. Teyzesinin çocuğu olmadığı için ailesi onu teyzesine vermiştir. Teyzesinin eşi sonradan generalliğe kadar yükselecek olan Binbaşı von Manstein’dır. Bu asker ailesinde büyüyen Erich von Manstein 1906 yılında Berlin Gross Lichterfelde’deki Harp Okulu’na girmiştir. 1. Dünya Savaşı başladığında 2. Reserve-Regiment(2. İhtiyat Alayı) bünyesinde kurmaylık almış bir üsteğmen olarak görev yapmaktadır. Kasım 1914’te ağır şekilde yaralanana dek bu alayla hem batı, hem de doğu cephesinde görev almıştır. Savaşın geri kalanını karargahlarda kurmay subay olarak geçirmiş, Verdun, Somme muharebelerinde bulunmuş ve batıdaki son Alman taarruzuna katılmıştır. Savaştan sonra çeşitli karargahlarda görev alarak atılgan ve bilgili bir kurmay subay olarak kendini ispatlamıştır. 1932’de yarbay rütbesiyle Rusya’ya gitmiş ve Kızıl Ordu’nun manevralarını izlemiştir. 1935’te ise Alman Ordusu’nun önemli mevkilerinden olan Harekat Şube Başkanlığı’na atanmıştır. 1936’da tümgeneral rütbesine terfi etmiş ve tank ve hücum toplarını geliştiren ekipte yeralmıştır.

Şubat 1938’de ordu içerisinde yapılan tasfiye hareketi ile Genelkurmay Başkanı Freiherr von Fritsch ordudan atılınca, Manstein da 18. Piyade Tümeni komutanlığına atanmıştır. Burada büyük bir birlikte kıta tecrübesi kazanmıştır. 1938 sonlarında Orgeneral von Rundstedt’in ordusunun kurmay başkanlığına getirilmiştir ve Polonya’nın işgaline katılmıştır. Daha sonra batıya yapılacak seferde, Fransız savunma hatlarını Ardennes Ormanları içinden yarma fikrini ortaya atmıştır. Bu fikir üstleri tarafından beğenilmemiş ve kendisinden kurtulmak için korgeneralliğe terfi edilerek doğudaki 38. Kolordu komutanlığına atanmıştır. Yeni görev yerine gitmeden önce Hitler’in katıldığı bir yemekte bulunmuş ve ona planını anlatmıştır. Sıradışı planları her zaman destekleyen Hitler, bu fikri kabul etmiş ve Fransa işgalinde bu plan uygulanmıştır. Fransa’nın işgaline Manstein da 38. Kolordu ile katılarak önemli hizmetler vermiştir. Onun Ardennes’ten taarruz planı sayesinde Müttefik savunması perişan olmuştur. Buradaki başarıları sonucu Ritterkreuz(Şövalye Haçı) ile ödüllendirilmiş ve Temmuz 1940’da orgeneralliğe terfi ettirilmiştir.

Mart 1941’de yaklaşan Barbarossa Harekatı’nda görev alacak olan Kuzey Ordular Grubu bünyesinde yer alan 61. Panzer Kolordusu komutanlığına getirilmiştir. Operasyonun başlangıç safhasında Doğu Prusya’dan hareketle Ilmen Gölü’ne ilerlemiş ve neredeyse Leningrad kapılarına dayanmıştır. 2 ay sonra beklenmedik şekilde Güney Ordular Grubu’na gönderilmiş ve 11. Ordu’nun komutasını üstlenmiştir. Kırım yarımadasını ele geçirme görevi verilen Manstein ve ordusu Temmuz 1942’de Sivastopol Kalesi’ni ele geçirmiştir. Askerler arasında Sivastopol Fatihi ünvanını alan Manstein bu başarısı sonucu Mareşal rütbesine terfi etmiştir. Ağustos 1942’de karargah personeli ile birlikte Leningrad’a gönderilmiş ve bu şehri ele geçirmesi emredilmiştir. Burada Sovyetler’in karşı taarruzlarını durdurabilmesine ve karşı taarruza kalkan bir Sovyet ordusunu imha etmesine rağmen, güneyde durum kötüleştiği için şehre yapılan taarruza son verilmişti.

Von Manstein Aralık 1942’de Don Ordular Grubu komutasına getirilmiş ve kendisine daha zorlu bir görev verilmişti: Stalingrad’da kuşatılan 6. Ordu’yu kurtarma. Zorlu kış koşulları, korkunç ikmal sorunları ve Kızıl Ordu’nun devamlı saldırılarına rağmen, o ve emrine verilmiş derme çatma ordular grubu neredeyse başarılı olmak üzereydiler. Öyle ki, bulundukları mevzilerden steplerin ufuklarına baktıklarında Stalingrad’da devam eden savaşın patlamalarını ve namlu ateşlerini bile görebiliyorlardı. Ancak Paulus kuşatmayı kendi inisiyatifiyle yarmayı reddedince 6. Ordu’nun kaderi belli olmuş oldu. Von Manstein ve elindeki yardım birliği geri çekilmeye zorlanırken, tek yapabildikleri şey 6. Ordu’nun başına gelenleri çaresizce seyretmekti.

Bu sıkıntılı durumdan çok etkilenen von Manstein, emrinde bulunan ve ismi Güney Ordular Grubu olarak değiştirilen birliği ile General Vatutin’in Voronezh Cephesi’ni (Kızıl Ordu’da ordu grupları cephe olarak adlandırılıyordu) kuşatıp, Mart 1943’te Kharkov’u yeninden ele geçirerek Rusya’daki Alman Ordusu’nun sağ kanadını kurtarmıştı. Bu harekat, bugün tüm askeri tarihçiler tarafından 2. Dünya Savaşı’nın en parlak icra edilen harekatı olarak kabul edilir. Von Manstein da Şövalye Haçı’nın Meşe Yaprakları ile ödüllendirilmiştir.

1943 yazında Kursk Muharebeleri’nde von Kluge komutasındaki Merkez Ordular Grubu’ndan kat be kat daha fazla mesafe katederek Sovyet savunma hatlarına girmiştir. Bu muharebelerden sonra, Eylül 1943’te Dnieper Nehri’nin batısına çekilmiştir. Bu çekilme harekatı da dahice icra edilmiştir. Geri çekilme düzeni bozulmamakla birlikte, savaşarak çekilen von Manstein Ruslar’a korkunç kayıplar verdirmiştir. Şubat 1944’te cereyan eden Korsun Cebi(Cherkassy Cebi diye de bilinir) Muharaebeleri kariyerinin en çetin dönemini oluşturacaktır. Burada kendinden dört kat büyük bir Sovyet gücü tarafından kuşatılan 11. ve 42. Kolorduların geri çekilme emrini -Hitler’in tüm itirazlarına rağmen- vermiş ve ikinci bir Stalingrad’ı önlemiştir.

Bu olaydan sonra Hitler ile arası iyice açılmıştır. Hitler’in askeri komutasını açıkça eleştirmiş ve savaşın profesyonellere bırakılmasını açıkça savunmuştur. Bundan kaygı duyan Heinrich Himmler ve Hermann Göring gibi kişiler von Manstein’ı bozgunculukla itham etmişler ve en sonunda Mart 1944’te görevden alınmasını sağlamışlardır. Buna rağmen von Manstein görevinden alındıktan sonra Şövalye Haçı’nın Kılıçları ile ödüllendirilmiştir. Manstein bir daha görevine dönmemiş ve kısa süre sonra emekli olmuştur. Temmuz 1944’te Hitler’e suikast düzenleyen subaylar kendisiyle de temasa geçmişler ama von Manstein onlara şu cevabı vermiştir: “Preussische Feldmarschälle meutern nicht – Prusyalı Mareşaller isyan çıkarmaz.” Buna rağmen suikastçi subayları da ele vermemiştir.

Savaştan sonra Nürnberg’de savaş suçlarından yargılanmıştır. Kendi emriyle savaş suçu işlenmemesine rağmen, kendi görev yaptığı bölgelerde SS birliklerinin yaptığı katliamlardan sorumlu tutulmuştur. Mahkemede savunma masraflarını Bernard Law Montgomery, Liddel Hart ve Winston Churchill de dahil olmak üzere kendisine saygı duyan İngiliz Ordusu subayları karşılamıştır. Manstein, Hitler tarafından verilen ve Komünist Parti üyelerinin yargısız infazını öngören meşhur Komiser Emri’ni almış ancak uygulamamıştır. Ancak yine de sivilleri mağdur duruma düşüren ve Yahudileri tehdit olarak kabul eden emirler yayınlamıştır. Diğer yandan, askerlerine bölge halkının kutsal değerlerine özellikle kendi bulunduğu Güney Ordular Grubu’nda yaşayan Müslümanların inançlarına karşı saygısızlık etmemesi konusunda emirleri vardır. Von Manstein yine yahudilerin katledildiğinden haberi olmadığını ifade etmiştir. Kulağına muhakkak duyumlar gelmiştir ama kesin bir bilgisi yoktur. Von Manstein’ın yaveri Alexander Stahlberg, kendisine çok sayıda yahudinin katledildiğini bildirmiştir. Mareşal ona bakmış ve “Buna gerçekten inanıyor musun?” diye sormuştur. Stahlberg inandığını söylemiştir. Manstein ise cevaben “Eğer bu gerçek olsa bile, öldürülenler altı üstü yahudiler.” demiştir. Bu arada belirtmek gerekir ki Manstein’ın gerçek ailesi olan von Lewinski ailesinin yahudi olduğu çoğu kez iddia edilmiştir hatta von Manstein’ın yakın çalışma arakadaşlarına bunu itiraf ettiği söylenmiştir ama buna kesin bir delil yoktur. Von Manstein Nürnberg’de 18 yıl hapis cezasına çarptırılmıştır.

1953’te geçirdiği bir göz operasyonu sonrası hapisten tahliye edilmiştir. Hitler’in mareşalleri arasından, yeni kurulan Alman Ordusu’nun(Bundeswehr) kuruluşunda yardımı istenen tek kişidir. Yeni Alman Ordusu’nun gayrı resmi genelkurmay başkanı gibi görülmüştür. Öyle ki, doğumgünü partileri bile ordu generalleri ve NATO yetkililerinin katıldığı devlet resepsiyonu gibi cereyan etmiştir. Erich von Manstein 9 Haziran 1973’te Münih’te geçirdiği bir kalp krizi sonucu 85 yaşında ölmüştür. Cenazesi Dorrmark’ta yapılan bir askeri törenle toprağa verilmiştir.

Von Manstein’ın 1955’te yayınladığı anı kitabı Verlorene Siege – Kayıp Zaferler, savaşla ilgili en önemli anı kitaplarından biridir. Von Manstein kitabında, savaşın generallerin eline bırakılmış olması durumunda, doğuda savaşın kazanılacağı tezini ortaya atmıştır.

Kaynaklar:

– German Commanders of World War 2 – Anthony Kemp – Osprey Publishing
– Hell’s Gate: The Battle of the Cherkassy Pocket January-February 1944 – Douglas Nash – RZM Publishing
– 2. Dünya Savaşı Tarihi – Liddel Hart – Yapı Kredi Yayınları
http://en.wikipedia.org/wiki/Erich_von_Manstein
– Resim : http://www.dg10.com/legersite/reich/gfm/manstein/manstein1.jpg

Reklamlar

Bir Askeri Deha: Erich von Manstein” üzerine 2 yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s